Zien wat niet direct zichtbaar is

Signalen zitten in iets kleins, maar moeten opgemerkt worden door de professionals. Een moeder die na een lang gesprek eindelijk toegeeft dat er thuis te weinig geld is voor eten. Dat haar kind soms zonder eten naar school gaat. De schaamte is groot. De stress thuis leidt tot ruzie met haar partner. Kleine, pijnlijke feiten die samen een patroon vormen. Jamilla Oulad Ali aandachtsfunctionaris Huiselijk Geweld en Kindermishandeling bij Minters, herkent dit moment meteen. Het is het moment waarop een vaag gevoel van zorg concreet wordt en waarop verandering mogelijk wordt. 

Wat is een aandachtsfunctionaris?
Aandachtsfunctionarissen ondersteunen collega’s bij vermoedens van huiselijk geweld en kindermishandeling. Ze helpen signalen te herkennen, zorgen duidelijk te krijgen en passende stappen te zetten. Voor de organisaties die verplicht zijn om met de meldcode te werken is het belangrijk om een aandachtsfunctionaris te hebben. Die meldcode helpt professionals om zorgvuldig te handelen bij signalen van onveiligheid en bestaat uit een aantal stappen, van signaleren tot het organiseren van hulp of het doen van een melding. De aandachtsfunctionaris denkt mee, begeleidt en helpt collega’s om deze stappen goed toe te passen. Niet om te controleren, maar om samen te zorgen dat iemand veilig verder kan.

Zien wat niet direct zichtbaar is
Huiselijk geweld en kindermishandeling zijn lang niet altijd zichtbaar. Het zijn niet alleen blauwe plekken. Het is een kind van zes met nog een speen. Een lege broodtrommel. Een blik die net iets te snel wegkijkt als je een vraag stelt of iemand fysiek wordt aangeraakt. Collega’s herkennen dat gevoel wel. Je voelt dat er iets niet klopt, maar kunt het nog niet benoemen. Jamila helpt om dat gevoel te vertalen naar feiten. Soms door mee te denken, soms door aan te sluiten bij een gesprek of een huisbezoek. “Je ziet dan ter plekke wat er speelt,” vertelt ze. “En je kunt helpen om het gesprek de goede kant op te sturen.” Zo ontstaat er ruimte om verder te kijken en samen stappen te zetten.

Van gevoel naar actie
Steeds meer collega’s weten de aandachtsfunctionaris te vinden, maar dat kan nog beter. Jamila merkt dat er soms te lang gewacht wordt. Terwijl juist vroeg schakelen het verschil maakt. “Hoe eerder je erbij bent, hoe beter. We willen voorkomen dat situaties zwaarder worden.” Haar boodschap is duidelijk: wacht niet tot je het zeker weet. Twijfel is al genoeg om samen te kijken. 

Door signalen serieus te nemen en ze te bespreken, ontstaat er beweging. En juist die eerste stap kan het verschil maken voor iemand die het moeilijk heeft.

Samen in gesprek
Een veelgehoorde drempel is de angst om het vertrouwen van een cliënt te schaden. Jamila begrijpt die zorg, maar ziet ook dat openheid juist helpt. “Als je eerlijk bent over je zorgen en uitlegt waarom je het bespreekt, ontstaat er vaak ruimte.” Het gaat niet om controleren of oordelen, maar om samen zoeken naar wat nodig is. Dat vraagt om vertrouwen en om de moed om het gesprek aan te gaan. En juist dat gesprek kan het begin zijn van verandering.

Elke stap telt
Soms zijn situaties ingewikkeld en lijken oplossingen ver weg. Toch is niets doen geen optie. Ook melden bij Veilig Thuis voelt niet altijd als een directe oplossing. Maar elke melding draagt bij aan een groter geheel. Het helpt om patronen zichtbaar te maken en kan ervoor zorgen dat iemand eerder in beeld komt voor passende hulp. 

“Stoppen met melden is niet de oplossing,” zegt Jamila. “Dan verandert er namelijk niets.” Elke stap, hoe klein ook, draagt bij aan veiligheid.

Voorkomen en versterken
Het werk van Jamila gaat verder dan het ondersteunen van collega’s. Ze zoekt actief de verbinding met inwoners en samenwerkingspartners. Met de campagne Laat je horen brengt ze het onderwerp onder de aandacht en tijdens Orange the World gaat ze in gesprek over geweld, grenzen en veiligheid. Die zichtbaarheid is belangrijk. Huiselijk geweld en kindermishandeling vragen om vroeg signaleren, goed doorvragen en de juiste expertise. Ook huisartsen, scholen, politie, woningcorporaties en andere partners kunnen bij een aandachtsfunctionaris terecht om te sparren, signalen te bespreken of samen te kijken welke stap passend is. Soms is advies genoeg, soms helpt het om samen op te trekken bij een eerste gesprek of doorverwijzing.

Juist door kennis en expertise te delen, kunnen signalen eerder worden herkend en situaties sneller worden opgepakt. Want hoe eerder signalen worden gezien en besproken, hoe groter de kans dat situaties niet verder escaleren. Haar advies is helder: “Blijf niet rondlopen met een gevoel. Deel het. Bespreek het. Samen kun je eerder handelen en bijdragen aan een veilige omgeving.”